Tin tức

10:59 | 29/05/2014

BS. CK2. Huỳnh Minh Thế- Khoa TMH

Những người ngáy thường ngủ không ngon giấc, hay giật mình vùng dậy thở hổn hển do ngạt thở. Vì vậy, ban ngày họ thường mệt mỏi, uể oải, buồn ngủ khi đang làm việc, lái xe, khó khăn khi làm việc nặng.
Ngáy là âm thanh vang lên cùng với hơi thở làm cho hơi thở trở nên ồn ào thô ráp và khò khè trong lúc ngủ. Ngáy được tạo ra khi không khí cố gắng len qua đường thở bị hẹp hoặc bị tắc nghẽn một phần, làm rung động các phần mềm của đường hô hấp trên như lưỡi gà, màn hầu… Ngáy là bệnh khá phổ biến, đặc biệt ở những người cao tuổi và người thừa cân.
Ngáy nguy hiểm hơn người ta tưởng
Ngáy là một vấn đề xã hội phổ biến làm ảnh hưởng đến giấc ngủ của người cùng phòng. Ngáy nặng, có thể gây thức giấc thường xuyên về đêm và buồn ngủ vào ban ngày. Ngáy to cũng là biểu hiện của rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng của hội chứng ngừng thở lúc ngủ. Ngáy không phải là tật mà là một căn bệnh.
Những người họng bị hẹp do màn hầu thõng, lưỡi gà dài, amiđan to, đáy lưỡi lớn… không khí khi đi qua họng thường khó khăn nhất là khi ngủ, các cơ cổ và họng thư giãn làm cho đáy lưỡi, amiđan và lưỡi gà dễ sụp lõm vào trong lòng ống họng. thiết diện của họng miệng và họng thanh quản giảm, luồng khí thở đi qua chỗ hẹp bị khuấy động làm cho màn hầu, lưỡi gà rung lên liên hồi tạo ra tiếng ngáy. Những người béo phì, hay hút thuốc lá, uống rượu hoặc mắc bệnh cao huyết áp thường mắc bệnh này.
Nguyên nhân gây ngáy
- Béo phì, cổ to : phần mềm xung quanh cổ đè ép vào đường thở.
- Nghẹt mũi do vách ngăn bị vẹo, biến dạng.
- Nghẹt mũi do cảm lạnh, dị ứng … nhất là khi bị bệnh kéo dài.
- Polype mũi, u hốc mũi, u xơ vòm mũi họng, ung thư vòm họng.
- Phù nề màn hầu hoặc lưỡi gà, phù thanh quản do suy giáp, liệt khép dây thanh một bên…
- Viêm amiđan , VA quá phát gây tắc nghẽn đường thở.
- Độ căng của cơ vùng họng – thanh quản giảm do dùng thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc chống dị ứng gây ngủ, uống rượu trước ngủ.
- Đáy lưỡi quá to, u đáy lưỡi, u hoặc nang vùng họng thanh quản.
- Xương hàm dưới nhỏ và tụt ra sau.
Những người ngáy thường ngủ không ngon giấc, hay giật mình vùng dậy thở hổn hển do ngạt thở. Vì thế, ban ngày họ thường mệt mỏi, uể oải, buồn ngủ khi đang làm việc, lái xe, khó khăn khi làm việc nặng... Ở trẻ em, tình trạng ngáy và thở khò khè do amiđan và VA to có thể gây đột tử trong khi ngủ. Vì vậy, khi thấy trẻ ngáy to và hay giật mình bừng tỉnh khi ngủ, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa tai mũi họng.
Ngáy to có thể là biểu hiện của chứng ngừng thở khi ngủ. Đó là tình trạng đường hô hấp bị tắc nghẽn một phần hoặc hoàn toàn trong khi đang ngủ, gây ngừng thở và làm người bệnh thức giấc. Bệnh hay gặp ở nam giới tuổi trung niên.
Ngừng thở khi ngủ - một dấu hiệu nguy hiểm
Ngừng thở khi ngủ là rối loạn thường gặp do hơi thở ngừng lại hoặc thở nông khi ngủ. Ngừng thở có thể kéo dài từ 10 giây đến 20 giây. Ngừng thở có thể 30 lần trong một giờ hoặc nhiều hơn. Có 4 dạng ngừng thở khi ngủ:
- Ngừng thở khi ngủ do nguyên nhân thần kinh trung ương : tất cả bệnh lý của não ảnh hưởng đến trung tâm hô hấp ở hành não như viêm hành tủy, viêm não, bệnh thoái hóa thần kinh (Parkinson), đột quỵ, tai biến mạch máu não…
- Ngừng thở khi ngủ do tắc nghẽn là dạng thường gặp nhất : Người bị ngừng thở lúc ngủ do tắc nghẽn thường không nhận biết mình bị bệnh, phần lớn do người thân cận nhìn thấy và kể lại các chu kỳ ngừng thở của họ: người bệnh ngáy liền và ngáy to khi vừa mới ngủ. Sau đó, ngừng thở trong vòng 10 giây đến 20 giây và hoàn toàn im lặng, không ngáy. Cuối giai đoạn ngừng thở người bệnh thường trở giấc trong trạng thái lơ mơ. Khi đó, trương lực cơ vùng cổ và họng tăng lên, ống họng nở rộng ra, không khí đi vào phổi. Tiếp đến là tiếng khịt mũi hoặc tiếng ú ớ phát ra ở họng. Cuối cơn, người bệnh thở lại như thường và tiếp tục ngủ. Điều này lặp lại nhiều lần trong khi ngủ. Buổi sáng, người bệnh thức dậy không tỉnh táo và ban ngày cảm thấy buồn ngủ hoặc ngủ gà ngủ gật.
- Phối hợp 2 nhóm nguyên nhân trên.
- Thứ phát sau chứng béo phì.

Hậu quả của ngừng thở lúc ngủ do tắc nghẽn
Ngừng thở khi ngủ nếu không được điều trị có thể dẫn đến:
• Giảm khả năng tập trung, giảm trí nhớ, dễ cáu gắt, hay đau đầu, chóng mệt…
• Giảm ham muốn tình dục.
• Năng suất làm việc và học tập giảm.
• Tăng nguy cơ gây tai nạn do buồn ngủ hoặc ngủ gục khi vận hành máy móc, lái xe
• Có thể tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch hoặc làm cho bệnh tim mạch nặng hơn: tăng áp lực phổi, rối loạn nhịp tim, suy tim, cao huyết áp, đột quỵ, đột tử…
• Ở trẻ em gây chậm phát triển thể chất và tinh thần, hành vi hiếu động thái quá (do thiếu oxy máu, thiếu oxy não kéo dài).
• Trầm cảm, lo âu..
Điều trị ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn
Phần lớn người bệnh không nghĩ rằng đây là bệnh nên không quan tâm đến việc điều trị, trừ khi có biến chứng xảy ra. Việc điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân gây ngừng thở khi ngủ nhưng kết quả sẽ tốt hơn nếu phối hợp nhiều biện pháp. Mục tiêu của điều trị chứng ngừng thở khi ngủ do tắc nghẽn là giữ cho đường thở luôn thông thoáng để hơi thở không bị ngừng khi ngủ. Thay đổi cách sống có thể làm giảm triệu chứng ngừng thở khi ngủ: Tránh uống rượu, bia hoặc thuốc an thần trước khi đi ngủ. Thay đổi tư thế ngủ: tránh nằm ngửa, nên nằm nghiêng. Năng tập thể dục để giữ cơ thể cân đối, ăn uống điều độ và có kế hoạch giảm cân ở những người béo phì.
Điều trị viêm mũi dị ứng bằng các thuốc xịt hoặc nhỏ mũi giúp cho mũi thông thoáng do bác sĩ chỉ định.
Thở áp lực dương liên tục qua mặt nạ (CPAP:continuous positive airway pressure): người bệnh phải đeo mặt nạ trong khi ngủ để làm giảm ngáy và giảm ngưng thở khi ngủ.
Một số người cần dùng dụng cụ nha khoa được đặt vào trong miệng trong khi ngủ để giữ xương hàm dưới không tụt ra sau. Nó được thiết kế cho từng người, lắp vừa khít với các răng hàm trên. Dụng cụ này kéo xương hàm dưới ra phía trước, do đó làm tăng tiết diện ống họng giúp thông đường thở.
Việc phẫu thuật được cân nhắc trong điều trị ngủ ngáy và ngừng thở do tắc nghẽn. Tùy theo nguyên nhân, các phẫu thuật đã được ứng dụng rộng rãi
• Cắt amiđan, nạo VA.
• Chỉnh hình vách ngăn, cắt polypes mũi, chỉnh hình cuốn mũi…
• Phẫu thuật chỉnh hình họng - màn hầu - lưỡi gà hoặc chỉnh hình màn hầu đơn thuần…
• Cấy chất làm cứng màn hầu để chúng không bị thõng xuống khi ngủ
• Phẫu thuật chỉnh hình xương hàm dưới.
• Mở khí quản: tạo một lỗ ở khí quản bên dưới đường thở bị tắc nghẽn để giúp thông khí.

Box PHẪU THUẬT MÀN HẦU CHỮA NGÁY
Người bệnh nên phẫu thuật chỉnh hình màn hầu khi được chẩn đoán là ngáy do hẹp eo họng. Eo họng là phần phía sau của họng bao gồm: màn khẩu cái mềm, lưỡi gà, amygdales, đáy lưỡi.
Tại bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh, chúng tôi thực hiện khá nhiều phẫu thuật chỉnh hình màn hầu. Các xét nghiệm tiền phẫu và phẫu thuật được thực hiện ngay trong ngày. Bác sĩ sẽ cắt bỏ một phần màn hầu quá phát hoặc bị nhão ở sau họng (cắt một phần khẩu cái mềm và lưỡi gà), cắt bỏ nếu amiđan quá lớn. Thời gian nằm viện trung bình là 2 ngày, sau phẫu thuật, người bệnh phải uống sữa lạnh, ăn cháo hoặc súp nguội 3 ngày, sau đó ăn mềm 10 ngày. Khoảng 14 ngày sau mổ, bệnh nhân có thể ăn uống bình thường. Phẫu thuật này có thể làm giảm ngáy 70-80% hoặc hết hẳn. Rất nhiều người ngủ ngáy và ngừng thở lúc ngủ do hẹp eo họng đã lấy lại giấc ngủ bình thường.
 

  

Khám người bệnh ngáy tại bệnh viện Vạn Hạnh